Aktualności O stowarzyszeniu Szkolenia Eksperci Biuletyn Członkowie Kontakt Forum

Aktualności

Najnowsze na forum

Porady ekspertów, bieżące wydarzenia branży i inne. Ostatnio pisaliśmy o:

Nasze propozycje zmian w projektach rozporządzeń

2011-08-28

W ramach konsultacji społecznych projektów niektórych rozporządzeń (zob. artykuł na dole strony) prowadzonych przez Prezesa WUG, zgłosiliśmy kilka poprawek.

 

w zakresie:

  • projektu rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie określenia zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych, w wyrobiskach których do prowadzenia w nich robót stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Prawo geologiczne i górnicze;
  • projektu rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie nazw, siedzib i właściwości miejscowej okręgowych urzędów górniczych;
  • projektu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń;
  • projektu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie nadania pracownikom zatrudnionym w urzędach górniczych, wykonującym czynności inspekcyjno-techniczne w zakładach górniczych, uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego;

– nie zgłosiliśmy zastrzeżeń do przedłożonych projektów.

 

Odnośnie projektów innych rozporządzeń, zgłosiliśmy propozycje następujących zmian:

 

 

I. projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji mierniczo-geologicznej

  • § 3 ust. 1 pkt 2 lit. b, proponujemy nadać nowe brzmienie o treści:

b)    mapy podstawowe i przeglądowe: mapy wyrobisk górniczych, przekroje geologiczne, profile otworów wiertniczych, profile wyrobisk górniczych, profile zwałowisk nadkładu, a w przypadku wydobywania kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy – także profile składowisk urobku.

(podkreślenie służy jedynie zaznaczeniu fragmentu proponowanej zmiany)

 

uzasadnienie:

                W naszej ocenie, w przypadku odkrywkowej eksploatacji złóż kopalin niestrategicznych, tj. innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 nowego PGG, nie istnieje potrzeba dokumentowania składowisk urobku. Wychodzimy z założenia, że takie zakłady górnicze nie są zakładami wyłącznie o wielkich rozmiarach, co oznacza również, że ilość urobku magazynowana w składowiskach jest relatywnie mała (w porównaniu z dużymi zakładami eksploatującymi złoża kopalin strategicznych). Mniejsze zakłady nie wykazują odpowiednio dużej nadprodukcji, nie ma zatem potrzeby długotrwałego składowania urobku. Wynika stąd wniosek, że składowiska takie charakteryzują się bardzo dużą dynamiką. Wykonywanie zatem profili składowisk urobku miałoby niewielkie znaczenie praktyczne w przypadku mniejszych zakładów, bowiem w krótkim czasie profile takie ulegałyby częściowej lub całkowitej dezaktualizacji. Nie mogłyby zatem posłużyć ani do celów pomiarowych czy obliczeniowych, ani do celów służących np. określaniu warunków stabilności skarp takich składowisk. Bardzo istotną jest również okoliczność, iż urobek taki mieściłby się w pojęciu „kopaliny wydobytej” w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 nPGG, od którego należna byłaby opłata eksploatacyjna płatna w okresie, w którym urobek został odspojony od złoża, niezależnie od tego, czy został następnie sprzedany (wykorzystany gospodarczo), czy też jedynie zeskładowany (art. 134 ust. 1 nPGG). Z punktu widzenia opłaty eksploatacyjnej, tworzenie profili składowisk w żaden sposób nie ograniczyłoby ani przychodów gmin czy NFOŚiGW z tego tytułu, ani nie spowodowałoby innego uszczerbku interesów tych podmiotów.

Z uwagi na niski stopień przydatności takich profili, zaproponowaliśmy ograniczenie obowiązku ich sporządzania jedynie do dużych zakładów górniczych, co pozwoli uniknąć dodatkowego obowiązku mniejszym przedsiębiorcom, a nadto wpłynie na ograniczenie kosztów działalności eksploatacyjnej takich zakładów.

 

  • § 6 ust. 1 pkt 1, proponujemy nadać nową treść w brzmieniu:

„1) zapewnia okresową archiwizację danych oraz zasady i sposób zabezpieczenia dokumentów elektronicznych przed możliwością zniszczenia lub modyfikacji danych w plikach roboczych oraz archiwalnych;”

 

            uzasadnienie:

Analiza komentowanej regulacji prowadzi do wniosku, że zamiar ułatwienia prowadzenia działalności koncesjonowanej w postaci przechowywania dokumentacji w formie elektronicznej nie spełniłoby swej roli służącej odbiurokratyzowaniu obowiązków przedsiębiorcy określonych w nPGG. Oto bowiem pracodawca winien byłby wyznaczać z imienia i nazwiska osobę odpowiedzialną za okresową archiwizację danych (§ 6 ust. 1 pkt 1) – także każdorazowo, gdy zmieniałby się pracownik (współpracownik) przedsiębiorcy. Z drugiej zaś strony, przedsiębiorca mógłby korzystać w zakresie archiwizacji elektronicznej z usług podmiotu zewnętrznego, a w takim przypadku wskazanie osoby czuwającej nad zabezpieczeniem lub archiwizacją danych mogłoby być utrudnione. Wydaje się, że nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku „zapewnienia okresowej archiwizacji danych” będzie wystarczające dla osiągnięcia zakładanego przez Projektodawcę celu. Przyjęcie zgłaszanej poprawki zsynchronizuje obowiązki przedsiębiorcy wynikające z § 6 rozporządzenia – skoro bowiem rozporządzenie pozostawia ustalenie zasad przechowywania dokumentów elektronicznych przedsiębiorcy, to uważamy, że wskazywanie imienne osób odpowiedzialnych za archiwizację będzie nadmiernym obciążeniem, nie przynoszącym wymiernych korzyści ani organom koncesyjnym czy nadzoru, ani również przedsiębiorcom.

 

 

II. projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie kwalifikacji w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego

 

  • W § 9, pkt 2, lit. c, tiret czwarty, proponujemy wydłużyć okres ważności badań psychologicznych z 4 lat (w projekcie) do lat 5,
  • W § 9, pkt 2, lit. d, tiret trzeci, proponujemy wydłużyć okres ważności badań psychologicznych z 4 lat (w projekcie) do lat 5,
  • W § 9, pkt 2, lit. e, tiret trzeci, proponujemy wydłużyć okres ważności badań psychologicznych z 4 lat (w projekcie) do lat 5,
  • proponujemy dodanie do rozporządzenia – w formie załącznika – wzoru wniosku o stwierdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 61 nPGG.

 

uzasadnienie:

                Proponowane wyżej poprawki mają na celu ujednolicenie wymogów wynikających z przepisów projektowanego rozporządzenia. W przypadkach innych stanowisk – strzałowego i wydawcy środków strzałowych (§ 9 pkt 2 lit. a i lit b), ważność badań psychologicznych wynosi lat pięć. W naszej ocenie, brak jest powodów uzasadniających częstszą aktualizację badań spawaczy i elektromonterów. Proponujemy również odpowiednie wydłużenie czasokresu badań stanowisk określonych w § 9 pkt 3.

 

                Odnośnie propozycji dodania wzoru wniosku – wyszliśmy z założenia, że dodanie do rozporządzenia wzoru wniosku o stwierdzenie kwalifikacji byłoby dużym ułatwieniem dla osób, które nie znają treści ustawy lub rozporządzenia i nie posługują się biegle wyszukiwarkami internetowymi w celu odnalezienia wzorów w Internecie. Oczywiście można mieć wątpliwości odnośnie tego, czy określenie takiego wzoru mieściłoby się w delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia, jednakże proponowalibyśmy, aby wzór taki nie był wiążący, tj. by nie był jedynym dopuszczalnym w obrocie prawnym formularzem wniosku.

 

 

III. projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych

 

  • § 27, proponujemy nadać nową treść w brzmieniu:

„§ 27. Zagrożenie wodne powstaje, jeżeli istnieje możliwość zwiększonego lub niekontrolowanego dopływu albo możliwość wdarcia się: wody niepochodzącej z opadów, solanki, ługów lub wody z luźnym materiałem, do wyrobisk, stwarzające niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego.”

  • w § 31 w ust. 2, proponujemy wykreślić w całości pkt 1;
  • w § 31 w ust. 3, proponujemy wykreślić w całości pkt 1.

 

            uzasadnienie:

Projekt rozporządzenia zawiera regulacje dot. zagrożeń naturalnych. W kopalniach podziemnych, zagrożenie wodne stanowi bardzo ważki problem. Również w przypadku kopalń odkrywkowych, sąsiedztwo cieków stanowić może potencjalne zagrożenie dla wyrobiska, czego dowodem może być zalanie wyrobiska Kopalni Węgla Brunatnego Turów.

Jednakże w przypadku górnictwa odkrywkowego, zagrożenie związane z opadami nie występuje. Należy bowiem odróżnić zagrożenie związane z podniesieniem się poziomu wód w ciekach związanego z gwałtownymi lub długotrwałymi opadami – od zagrożenia opadami. W pierwszym bowiem przypadku nie opady stanowią zagrożenie, lecz sąsiedztwo rzek (innych cieków), co uregulowane jest w § 31 ust. 2 pkt 2. Zagrożenie opadami normuje natomiast § 31 ust. 2 pkt 1. Jest on – jak również § 31 ust. 3 pkt 1 – w naszej ocenie zbędny, ponieważ gwałtowne lub długotrwałe opady deszczu nie są w stanie doprowadzić do zalania częściowego lub całkowitego wyrobiska w takim tempie, by niemożliwym okazało się podjęcie działań zapobiegawczych czy ratunkowych, polegających na usunięciu z wyrobiska nadmiaru wody lub ewakuacji ludzi i sprzętu. Założenia dotyczące warunków pracy w zakładach odkrywkowych uwzględniają możliwość wystąpienia gwałtownych zjawisk pogodowych, w tym opadów atmosferycznych (nie tylko deszczu, ale i śniegu czy gradu), burz, wichur i in. Wyrobisk takich nie zabezpiecza się zadaszeniami czy ekranami uniemożliwiającymi przedostawanie się do spągu wyrobisk wody opadowej. Jednakże zarówno projekt zakładu, jak i zasady ruchu zakładu górniczego – są opracowywane z uwzględnieniem tego typu zjawisk. W przypadku wystąpienia niesprzyjających warunków, przewiduje się w zakładach systemy odwadniające, jednakże są one wykorzystywane do usuwania poza wyrobisko wód z wysięków, bowiem nie występują potrzeby użycia ich  do wód opadowych.

Jak wskazano wyżej, zupełnie inną rzeczą jest zagrożenie ze strony wezbranych cieków, bowiem gwałtowność przerwania wałów, filarów ochronnych lub innych zabezpieczeń – choć należy do rzadkości – to jednak winna być brana pod uwagę jako źródło zagrożenia.

 

Pozostawienie komentowanej regulacji w mocy oznaczałoby de facto objęcie co najmniej I stopniem zagrożenia każdego zakładu górniczego, bowiem w każdym zakładzie górnictwa odkrywkowego prędzej lub później wystąpi „zwiększony lub niekontrolowany dopływ albo możliwość wdarcia się wody” opadowej. Brak kwantyfikowalności użytych sformułowań („zwiększony dopływ”, „częściowe zatopienie”) będzie rodził bardzo duże problemy w praktyce – określenie, czy przesłanki te zachodzą, może być przedmiotem szeregu sporów. Dotychczasowe brzmienie ww. regulacji powodowałoby konieczność stworzenia dla każdego zakładu górniczego dokumentacji, o której mowa w § 33, co wiązać się będzie z dodatkowymi – naszym zdaniem niepotrzebnymi – kosztami, co uderzy w ekonomikę małych zakładów górnictwa odkrywkowego.

 

  • § 35 ust. 1, proponujemy nadać nową treść w brzmieniu:

„1. W odkrywkowych zakładach górniczych stwierdza się zagrożenie osuwiskowego złóż lub ich części, wyrobiska, lub zwałowiska.”

  • § 35 ust. 2, proponujemy wykreślić w całości;
  • § 31 w ust. 3, proponujemy nadać nowe brzmienie:

„3. Wystąpienie zagrożenia osuwiskowego złóż lub ich części, wyrobiska, lub zwałowiska stwierdza się na podstawie opinii sporządzonej przez służbę geologiczną przedsiębiorcy, jeżeli w skarpie lub zboczu istnieją:

1) warstwy nachylone w stronę wyrobiska, a spękania umożliwiające odspajanie się większych mas skalnych są ułożone równolegle do skarpy, lub

2) przewarstwienia skał o różnych parametrach wytrzymałościowych i właściwościach geomechanicznych, przewarstwienia skał wodonośnych lub powierzchnie podzielności ławicowej, lub

3) strefy wietrzeniowe lub strefy zmian hydrotermalnych, w szczególności żyły kruchych minerałów, zailenia, serytyzacja, lub chlorytyzacja, lub

4) uskoki, brekcje tektoniczne lub spękania ciosowe, lub

5) strefy drgań spowodowanych ruchem pojazdów, wstrząsy wywołane robotami strzałowymi lub ruchem maszyn lub urządzeń, mogące wpływać na możliwość utraty stateczności skarp lub zboczy, lub

6) inne czynniki mogące powodować utratę stateczności skarp lub zboczy w stopniu stwarzającym niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego.”

 

            uzasadnienie:

Przywołana wyżej regulacja w proponowanym (zmodyfikowanym) brzmieniu wydaje się eliminować możliwość zbyt daleko idącej interpretacji przepisów, polegającej na dopuszczalności uznania wystąpienia zagrożenia w każdym przypadku, gdy wystąpią przewarstwienia skał, o których mowa w pkt. 2. Przewarstwienia takie występują w znakomitej większości złóż, jednakże z uwagi na znikomą miąższość – lub inne właściwości – nie rodzą zwiększonego zagrożenia wystąpienia osuwiska, spływu, spełzania do wyrobiska itp. Ponieważ dotychczasowe brzmienie projektu nie pozwala na precyzyjne ujęcie tematyki przewarstwień, nasza propozycja warunkuje uznanie wystąpienia zagrożenia od opinii służb geologicznych przedsiębiorcy. Opinia taka bazowałaby na warunkach lokalnych panujących w wyrobisku lub jego sąsiedztwie. Zbyt szeroka bowiem wykładnia komentowanej regulacji prowadziłaby do sytuacji podobnej do opisanej powyżej przy okazji zagrożenia wodnego – tj. że każdy zakład górniczy byłby obowiązany do sporządzenia dodatkowej dokumentacji określonej w § 36, bowiem naruszenie stanu równowagi w górotworze powodujące możliwość przemieszczenia się mas skalnych budujących skarpę lub zbocze występuje permanentnie w zakładach górniczych eksploatujących kopaliny sypkie. Brak dookreślenia pojęcia „stwarzających niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego” wzmacnia tylko obawy o możliwość zaistnienia wielu spornych sytuacji na tym tle.

 

 

IV. Projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie planów ruchu zakładów górniczych

 

Wszelkie poniższe uwagi dotyczą załącznika nr 2 do rozporządzenia – i to w zakresie obejmującym część zasadniczą planu ruchu ZG:

  • ust. 3 – po dotychczasowej treści proponujemy dodać nowe zdanie: „Informacje powyższe podaje się w zakresie nieobjętym w dokumentach złożonych w innych postępowaniach, w tym w raporcie oddziaływania na środowisko.”,
  • ust. 4 – po dotychczasowej treści proponujemy dodać nowe zdanie: „Informacje powyższe podaje się w zakresie nieobjętym w dokumentach złożonych w innych postępowaniach, w tym w dokumentacji geologicznej.”,
  • ust. 5 – po dotychczasowej treści proponujemy dodać nowe zdanie: „Informacje powyższe podaje się w zakresie nieobjętym w dokumentach złożonych w innych postępowaniach, w tym w projekcie zagospodarowania złoża.”,
  • ust. 6 – po dotychczasowej treści proponujemy dodać nowe zdanie: „Informacje powyższe podaje się w zakresie nieobjętym w dokumentach złożonych w innych postępowaniach, w tym w projekcie zagospodarowania złoża.”,
  • ust. 20 – po dotychczasowej treści proponujemy dodać nowe zdanie: „Informacje powyższe podaje się w zakresie nieobjętym w dokumentach złożonych lub decyzjach wydanych w innych postępowaniach, w tym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.”.

 

            uzasadnienie:

Z analizy opiniowanych przepisów wynika, że w planach ruchu ZG powinny znaleźć się informacje, które zawarte są już w innych dokumentach – i to zarówno wytworzonych przez przedsiębiorcę, jak i inne organy. Największa zbieżność treści występuje w zestawieniu z projektem zagospodarowania złoża, raportem oddziaływania na środowisko i decyzją środowiskową, czy dokumentacją geologiczną (w tym hydrologiczną). W naszej ocenie, przepisywanie tych informacji do planu ruchu zakładu górniczego nie jest potrzebne, a będzie tylko powodem rozbieżności na linii wnioskodawca – Dyrektor OUG w postępowaniu zatwierdzającym plan. Niestety, nie jest rzadką praktyka polegająca na żądaniu przytaczania w planach ruchu artykułów poszczególnych ustaw (szczególnie z zakresu prawa pracy), które będą miały zastosowanie w trakcie prowadzenia ruchu ZG. Praktykę tę należy ocenić krytycznie, bo przecież przepisy prawa i tak będą miały zastosowanie – niezależnie od tego, czy zostaną w planach ruchu przywołane, czy nie. Natomiast ich przywołanie niesie za sobą ryzyko konieczności aktualizacji planu ruchu zawsze wtedy, gdy przepisy ulegają zmianie (również i takie żądania były zgłaszane podczas kontrolowania planów ruchu zawierających w treści odwołanie do uchylonych przepisów). Analogiczną sytuacją w naszej ocenie jest przepisywanie – de facto – fragmentów projektów zagospodarowania złoża, dokumentacji geologicznej lub innych dokumentów do planu ruchu. Nieuwzględnienie proponowanych przez nas zmian skutkować może:

  • zdublowaniem pracy podczas zmiany dokumentu, z którego dane pierwotnie zaczerpnięto (np. PZZ) – aktualizacja takiego dokumentu wymagać będzie jednoczesnej aktualizacji planu ruchu ZG,
  • utrzymaniem dotychczasowej nieformalnej praktyki polegającej na kopiowaniu informacji pomiędzy dokumentami – bez ich zmiany, uaktualniania, wzbogacania, uszczegóławiania itd., co jest raczej l’art pour l’art niż spełnieniem rzeczywistej prawnej potrzeby lub obowiązku,
  • uświęcenie przepisami prawa duplikowania informacji pomiędzy dokumentami. Kopiowanie informacji oznacza nakładanie na przedsiębiorców dodatkowych obowiązków (podwójnej pracy), których nakłady będą znacznie przekraczać zakładane korzyści, co ocenić należy jako niezgodne z konstytucyjną zasadą proporcjonalności (pomimo tego, że w orzecznictwie polskich sądów pełni ona nieporównywalnie mniejszą rolę – acz niesłusznie – niż w orzecznictwie ETS),
  • utrzymaniem dotychczasowego poziomu biurokratyzacji działalności gospodarczej – i niewykorzystaniem nadarzającej się okazji do jej minimalizacji.

Odium braku synchronizacji przepisów dotyczących innych postępowań (środowiskowych, w sprawie zatwierdzenia projektu zagospodarowania złoża itp.) z postępowaniem dot. planu ruchu – spadłoby w całości na przedsiębiorcę.

Można również zastanawiać się, czy praktyka polegająca na określeniu dla planowanej działalności wymogów z zakresu ochrony środowiska w decyzji środowiskowej, a następnie przedłożenie organowi nadzoru górniczego tych samych danych (tym razem jako części planu ruchu zakładu górniczego) w celu zatwierdzenia – nie będzie prowadzić do faktycznego podwójnego orzekania w tej samej sprawie. Wydaje się, że wszelkie informacje, dane, wymogi czy obowiązki wynikające z ostatecznych decyzji lub zatwierdzonych dokumentów winny być „wyjęte poza nawias” planu ruchu ZG – jako dane zatwierdzone ostatecznie, bez prawa ich zmiany w postępowaniu dotyczącym planu ruchu.

Ważnym argumentem uzasadniającym zgłaszany postulat jest dotychczasowa praktyka orzecznicza w zakresie zatwierdzania planów ruchu zakładów górniczych, która wskazuje na istotną rozbieżność oczekiwań organów nadzoru górniczego co do treści takich planów. Im węższe i precyzyjniejsze będą zatem wytyczne dotyczące zawartości planów, tym mniejsza niejednolitość orzecznicza organów nadzoru górniczego.